Pień 2005. Wyniki badań warowni pieńskiej.

Ocena użytkowników: / 3
SłabyŚwietny 

poniedziałek, 03 października 2005 00:00 Wpisany przez admin

Tegoroczne badania wykopaliskowe były kontynuacją ubiegłorocznych. Prace skoncentrowano na znajdującym się we wschodniej części stanowiska kopcu. Założono kolejne dwa wykopy o łącznej powierzchni 41 m². Stwierdzono występowanie nawarstwień kulturowych o miąższości do ok. 4,3 m, zarówno z wczesnego jak i późnego średniowiecza. Zawierały one materiały ruchome, głównie fragmenty naczyń ceramicznych oraz przedmioty metalowe, które można datować na okres od ok. połowy X do ok. połowy XV w. W obu wykopach natrafiono na pozostałości odkrytej w ubiegłym sezonie badawczym późnośredniowiecznej drewniano-ziemnej warowni, stanowiącej siedzibę krzyżackiego prokuratora. W jednym z wykopów zaobserwowano narożnik podpiwniczenia tej twierdzy, potwierdzając jednocześnie występowanie podwójnego ciągu słupów nośnych. Z kolei w drugim wykopie zaobserwowano natomiast pozostałości belek z konstrukcji zrębowej stanowiącej ścianę południową interesującego nas obiektu warownego. W wykopie tym zarejestrowano także ślady podłogi piwnicy, a w narożniku północno-zachodnim natrafiono na rumowiska pieca grzewczego, którego głównym elementem były tzw. kafle garnkowe.

Obserwacje nawarstwień w obu wykopach, a przede wszystkim występowanie w obrębie rumoszu płaskich brył sprażonej gliny ze śladami szczątków organicznych (słoma?), świadczą o tym, że ściany ośrodka krzyżackiej prokuratorii w Pniu wykonano w konstrukcji szachulcowej. Występowanie średniowiecznych dachówek wskazuje na konstrukcji poszycia dachu, a także być może na charakter opisywanego obiektu (dwór jedno- bądź dwukondygnacyjny?). Po wyeksplorowaniu trzech wykopów (lata 2004-2005) o łącznej powierzchni 57 m², założonych na plateau kopca, udało się uchwycić narożnik północno-wschodni badanej budowli, większą część przebiegu ściany wschodniej i południowej oraz fragment północnej. Pozwala to na wstępne oszacowanie wielkości  w rzucie poziomym siedziby krzyżackiego prokuratora w Pniu – co najmniej ok. 9 x 8 m.

Nawarstwienia z wczesnego średniowiecza odkryto w tym roku najprawdopodobniej tylko w jednym z wykopów (wykop 3/05). Odsłonięto tu fragment drewniano-ziemnego wału obronnego o konstrukcji przekładkowej i kamiennym jądrze. Stwierdzona w wykopie wysokość wału w tym miejscu wynosiła ok. 3,5 m. Ułamki naczyń ceramicznych odkryte w obrębie nawarstwień potwierdziły, wysunięte w roku ubiegłym przypuszczenia, że wał powstał ok. połowy X w. 

W trakcie tegorocznych badań wykopaliskowych wydobyto ogółem ok. 3,3 tys. fragmentów naczyń ceramicznych, ponad 1 tys. fragmentów kafli garnkowych, 32 fragmenty dachówek średniowiecznych oraz bryłki polepy i fragment cegły. Oprócz tego znaleziono ponad 500 kości zwierzęcych oraz czaszkę ludzką (bez żuchwy). Do grupy zabytków wydzielonych zaliczono ogółem 374 przedmioty. Najliczniej w niej występują zabytki żelazne będące częściami uzbrojenia (groty bełtów do kuszy), narzędziami (noże, haczyk i klin) i częściami stroju (sprzączki) oraz elementami konstrukcyjnymi, związanymi z odkrytym na „stożku” krzyżackim obiektem mieszkalno-obronnym (różnego rodzaju gwoździe, okucia, haki oraz nit i skobel). Pozostałą grupę zabytków wydzielonych stanowią głównie przedmioty z metali kolorowych i stopów (srebra, miedzi, ołowiu i brązu), między innymi monety, okucia, sprzączka i ciężarek. Znaleziono również fragmenty szkła pochodzące przede wszystkim ze szklanic, ale też stanowiące część szyb.

Badania na średniowiecznym założeniu obronnym w Pniu będą kontynuowane. Upoważniają do tego dotychczasowe wyniki badań, w tym przede wszystkim odkrycie świetnie zachowanych (unikalnych w skali kraju) pozostałości krótko istniejącego (lata 1414-1422) – krzyżackiego obiektu mieszkalno-obronnego na kopcu (dwór?), posadowionego bezpośrednio na wczesnośredniowiecznym wale grodowym o konstrukcji drewniano-kamienno-ziemnej. Niezmiernie ważną kwestią jest też występowanie licznych i dobrze zachowanych zabytków kultury materialnej, których chronologię można skonfrontować z datami uzyskanymi z badań próbek dendrologicznych i przekazami źródeł pisanych.