Rezerwaty przyrody

Ocena użytkowników: / 15
SłabyŚwietny 

niedziela, 10 kwietnia 2005 00:00 Wpisany przez admin

Gmina Dąbrowa Chełmińska odznacza się wielką różnorodnością szaty roślinnej. Zachowały się wyspy naturalnych zespołów roślinnych. Możemy mówić o ogromnym bogactwie fauny i flory, różnorodnych krajobrazach, śródleśnych oczkach wodnych. Z powodu dużych różnic wysokości, możliwy jest wgląd w krajobraz, szczególnie w silnie rozciętych dolinkach i wąwozach (np. w rejonie Rafy i Mozgowiny). Największe obszary bagienne znajdują się w pobliżu Dąbrowy Chełmińskiej (13,39 ha) i Wałdowa Królewskiego (3,93 ha).

Pierwsze gatunki roślin pojawiły się na naszych ziemiach po zlodowaceniu, około 12 tys. lat temu. Były to gatunki arktyczne. Dziś gatunki arktyczne występują w Polsce przeważnie w górach, w piętrze kosodrzewiny. Na niżu tylko między Dąbrową Chełmińską a Gzinem przetrwała od pierwszych polodowcowych okresów klimatycznych - do dnia dzisiejszego - brzoza karłowata (Betula nana). W obrębie gminy ochroną objęte rezerwaty wchodzą w skład Parku Krajobrazowego „Doliny Dolnej Wisły”
W gmine zarejestrowanych jest 136 pomników przyrody, z tego: w Ostromecku 68, Boluminku 23, Boluminie 10, Małej Kępie 15 i Wałdowie 10.

REZERWAT LINJE

Z przeszło 12 ha rezerwatu, 5,8 ha to rezerwat ścisły, jedyne na niżu polskim stanowisko brzozy karłowatej (Betula nana). Po raz pierwszy odkryta w 1837 r. przez J. Nowickiego – nauczyciela z Torunia. Określił on swoje odkrycie bardzo ogólnikowo, jako leżące niedaleko Gzina, między Toruniem a Chełmnem, przez co długo nie można było ponownie zlokalizować tego miejsca.
Wielu badaczy po długich poszukiwaniach zwątpiło w możliwość istnienia wspomnianego stanowiska. Dopiero po około 60 latach brzoza karłowata została ponownie odnaleziona.
Tym razem znalazł ją miejscowy leśniczy, który zawiadomił prof. Conventza. Dzięki jego staraniom utworzono tu rezerwat w 1956 r. Brzoza karłowata rośnie tu w tysiącach egzemplarzy, w wielu miejscach tworząc zwarte zarośla. Wysokość rzadko przekracza 1 m.
Jest roślinką krzewiastą, ścieloncą się po torfowisku. Występuje tu także brzoza omszona, norówka bagienna, żurawina błotna, rosiczka okrągłolistna, oczeret jeziorny i inne. Największą powierzchnie torfowiska pokrywają torfowce. Odnotowano też kilka okazów wierzby borówkolistnej, reprezentującej podobnie jak brzoza karłowata reliktową roślinność tundry.

REZERWAT LAS MARIAŃSKI

Położony jest na wydłużonej, pociętej poprzecznymi jarami, urwistej krawędzi, między Wysoczyzną Chełmińską a doliną Wisły.
Nazwa rezerwatu pochodzi od imienia Marii-Konstancji, żony hrabiego Schoenborna, założyciela parku leśnego wokół pałacu ostromeckiego. Utworzony w 1958 roku, obejmuje zbocza doliny Wisły z licznymi dolinkami i źródłami wody. Wśród rozległych borów okolic Ostromecka zajmuje obszar ok. 30 ha. Ochronie podlega grąd: las dębowo-grabowy z udziałem zdrojówki rutewkowatej. Na wzniesieniach dominuje sosna zwyczajna. Częsty jest też dąb szypułkowy, topola osika, grab zwyczajny, brzoza, lipa, olcha, klon zwyczajny i rzadziej jesion wyniosły. W drzewostanie przeważa grab, buk, sosna, wiąz górski i lipa drobnokwiatowa.
Z rzadkich gatunków flory występują jeszcze: kokorycz pusta i marzanka wonna.

Przez rezerwat przebiega żółty szlak turystyczny (szlak „Rezerwatów Chełmińskich” z Bydgoszczy do Chełmna dł.48,4 km).Jego trasa w obrębie gminy prowadzi przez: Strzyżawę, skrajem rezerwatu „Wielka Kępa Ostromecka”, przez Ostromecko, rezerwat „Las Mariański”, Reptowo, rezerwat „Reptowo”, Janowo, Gapie Góry, Gzin Górny i do Unisławia. Na południowym skraju znajdują się źródła wody mineralnej.

REZERWAT WIELKA KĘPA OSTROMECKA

Rezerwat częściowy o powierzchni blisko 28 ha. Leży na najniższym tarasie rozlewowym (26 m. n. p. m. ). Przedmiotem ochrony jest las łęgowy z udziałem olchy i klonu polnego, wierzbowo-topolowy i wiązowo-jesionowy (około 200m. szer na odcinku 2 km.). Drzewostan tworzą też „pomnikowe” topole czarne i białe (ponad trzystuletnie, 35-40 metrowe), oraz 150-letnie dęby szypułkowe, wiązy, jesiony i wierzby.
Już przed II wojną światową znaczna część lasu na Wielkiej Kępie znalazła się pod częściową ochroną.
Pod wpływem interwencji dr Łabendzińskiego - reprezentującego Komisję Ochrony Przyrody - ówczesny właściciel Ostromecka, hrabia Alvensleben, zgodził się na nie wycinanie starych dębów i topól na Kępie.

Przebiega tędy czarny szlak turystyczny „Orlich Gniazd” z Ostromecka do Kamieńca (14,8 km).Wiedzie terenami leśnymi, malownicza skarpą wzdłuż zakola Wisły, dalej przez Ostromecko, „Las Mariański” do rezerwatu „Wielka Kępa Ostromecka”, pod mostem fordońskim do „Małej Kępy”, przez łachę Wisły do dawnego młyna wodnego w Kamieńcu. Ostateczne zatwierdzenie rezerwatu nastąpiło 25 sierpnia 1953 r.

REZERWAT MAŁA KĘPA OSTROMECKA

Ornitologiczny obszar ochronny 110 ha projektowany jest ze względu na bogactwo lęgowe ptactwa., charakterystyczne dla naturalnych zbiorowisk lęgowych. Na uwagę zasługują: nurogęś, strumieniówka, derkacz, bocian czarny, kania ruda (u góry strony) i czarna, rybołów i zimorodek.
W drzewostanie dominują:topole biała i czarna, oraz wierzby, jesiony i wiązy.

REZERWAT REPTOWO

Jest to zamknięty dla ruchu turystycznego rezerwat, o powierzchni 3,62 ha. Został utworzony w 1962 r. Kiedyś mieściło się tu do 140 gniazd czapli siwej. Po pożarze okolicznych lasów czaple opuściły siedlisko i przeniosły się w dalszą okolicę. Ostatnio jednak naliczono na kilkunastu starych sosnach 37 gniazd tych ptaków.

Jeziora:
- Bałtyk - 12,1 ha
- Skrzynka - 11 ha
- nienazwane w Czrżu - 6,1 ha
- Reptówka - 1,5 ha
- Plebanka - 1,3 ha

K.W.